Trafo taşıma, dağıtım veya sanayi tipi transformatörlerin yerinden alınıp başka noktaya konulması işidir. Trafolar yağ dolu, ağır ve hassas ekipmandır; eğme, sarsma ve devirme yasaktır. Etimesgut bölgesinde özellikle Şaşmaz, Susuz ve OSB hattındaki sanayi tesislerinde trafo değişimi gündemde olan bir konudur. Operasyon sırasında elektrik enerjisi kesilir, kompenzasyon panosu da devre dışı bırakılır; bu yüzden iş çoğunlukla hafta sonu veya gece yapılır.
Trafo Tonaj Sınıfları
Dağıtım trafolarında 250, 400, 630, 1000, 1600 kVA en yaygın değerlerdir. Ağırlık olarak 1 ton ile 6 ton arasında değişirler. Sanayi trafosu 2500 kVA üstüne çıktığında ağırlık 8 tonu aşar; bu eşikte 50 ton sınıf mobil vinç çağrılır. Etimesgut sahasında bu hesap önceden yapılır. Trafonun kataloğunda yazan ağırlık değeri yağ dolu durumdaki net rakamdır; sahibin bu bilgiyi katalogdan ekibe iletmesi sürpriz tonaj farkını engeller.
Yağlı Trafo Hareketinde Eğim Kuralı
Yağlı tip trafonun taşıma sırasında 15 derece üstü eğime sokulmaması temel kuraldır. Aksi durumda yağ kaçağı ve sargı ıslanması yaşanır. Etimesgut'de eğimli sokakların bulunduğu Ahimesut ve İstasyon hattında bu kural her seferinde gündeme gelmektedir; ekipler eğim ölçen alet ile çalışmaya başlar. Açı sınırı aşıldığında trafonun yeniden test edilmesi gerekir; bu maliyet trafonun değerinin neredeyse tamamına ulaşabilir.
Sapanlama ve Sehpa Bağlantısı
Trafo gövdesinin dört köşesinde özel taşıma kulpları bulunur. Sapanlar bu kulplara, çelik halat değil polyester kayışla bağlanır; çelik halat boya kazıyabilir. Etimesgut sanayi sahasında polyester kayış kullanımı son yıllarda standart hâle geldi. Bu hassasiyet teklifi alınan firmadan açıkça istenmelidir. Sapan kayışlarının ağırlık testi sertifikası, dosyada güncel tarihlerle bulundurulur.
Trafo Taşıma Ücretlendirmesi
1000 kVA altı bir trafonun Etimesgut içi transferi 12.000 TL bandında başlar. 2500 kVA üstü sanayi trafosu için ücret 35.000 TL'ye kadar çıkar; vinç ile beraber özel düşük sehpalı tır gerekebilir. Mesafe arttıkça maliyet artmaz; asıl maliyet kaldırma ve indirme operasyonudur. Operasyon süresi ortalama 4-6 saattir; iş hafta sonuna denk geldiğinde mesai farkı yansır.
Elektrik Kesme Koordinasyonu
Trafo değişimi sırasında Enerya veya yetkili dağıtım firmasından planlı elektrik kesintisi alınır. Etimesgut bölgesinde sanayi tesisleri için bu kesinti çoğunlukla pazar günü saat 06:00-12:00 aralığında planlanır. Sahanın bu zaman penceresine hazır olması, işin gün içinde sonuçlanması açısından kritiktir. Kesinti talebi en az 5 iş günü öncesinden yapılır; ekibin sahaya gelmeden önce kesintinin başlamış olduğunu telefon ile teyit etmesi standart bir adım haline gelmiştir.
Trafo işi, sıradan bir kaldırma işi değildir; yağ, eğim, sapan kaması ve elektrik kesme programının aynı anda yönetildiği bir mühendislik operasyonudur. Etimesgut sahasında bu adımlar atlanmadan ilerlendiğinde iş gün içinde sorunsuz biter; aksi halde tesisin enerji kayıpları katlanarak yansır.